Budžetska sredstva se dodeljuju na godišnjim konkursima za medijske sadržaje od javnog interesa na području šest šumadijskih opština, od onih koje imaju po nekoliko registrovanih medija, do Knića koji nema ni jedno glasilo. Medijima je lane podeljeno gotovo 29 miliona dinara u šest opština, koliko je budžetom planirano i za ovu godinu. To je više nego duplo od iznosa koji je opredelio grad Kragujevac na čijoj teritoriji ima oko 70.000 stanovnika više. Najviše para za medije predvidela je opština Aranđelovac – 21 milion dinara, Topola je budžetirala četiri miliona, Batočina 2,2 miliona, a Rača milion dinara. Najmanje sredstava za medije ima u kasi opštine Lapovo – pola miliona dinara i opštine Knić – 300 hiljada dinara.
U mini anketi „Kragujevačkih novina“, većina naših sagovornika nije informisana o rezultatima konkursa za medije, niti je ispratila sadržaje koji su prošle godine podržani novcem iz opštinskih budžeta. Kazali su nam i da se o lokalnim temama informišu uglavnom na društvenim mrežama ili nezavisnim portalima, dok na većini lokalnih medija saznaju „režimske“ vesti i one koje „ne uznemiravaju“ vlast.
Teme bez istraživačkih izazova
Finansijsku potporu opština u 2025. godini dobili su medijski sadržaji koji „ne dižu prašinu“ u lokalnoj vlasti i teme za koje se ne može reći da su „jake„ istraživačke. Nema priča koje se bave ljudskim pravima, zaštitom životne sredine ili ključnim komunalnim problemima lokalne zajednice, a izostaju i priče o osobama sa invaliditetom, starijima, manjinskim grupama…
Novcem građana iz opštinske kase sufinansiran je, na primer, projekat iz oblasti dnevnog informisanja, što bi inače trebalo da bude uobičajeni zadatak svakog medija koji želi da stekne redovnu publiku. Iz aranđelovačkog budžeta odobreno je šest miliona dinara za projekat „Aranđelovčani u toku“, kako bi, objašnjeno je iz privatne RTV Šumadija, informativni program obuhvatio „sve važne vesti koje se tiču politike, obrazovanja, zdravstvene zaštite stanovništva, socijalno-ekonomske, teme iz oblasti sporta i kulture.“
Inače, projekat po članu 23. Zakona o javnom informisanju i medijima (ZJIM) ne podrazumeva praćenje društvenih, ekonomskih, političkih, kulturnih, sportskih i drugih dešavanja na dnevnom nivou (vesti, centralna informativna emisija, jutarnji program, pregled dana i sl.).
RTV Šumadija je dobila još pet miliona dinara za predstavljanje tradicije i porodičnih vrednosti, kao i za serijal emisija povodom 60 godina manifestacije „Mermer i zvuci“.
Zanimljivo je da je u Batočini budžetskim novcem podržan serijal „Asertivna komunikacija“ Udruženja „Lokalno organizovanje“ koji se bavi temama kako upravljati konfliktima i ne sagledavati sebe kroz negativnu kritiku. Na taj sadržaj je potrošena polovina ukupnog prošlogodišnjeg iznosa za medije, odnosno milion dinara.
S druge strane, finansirana su samo dva medijska projekta o poljoprivredi i to u opštinama Lapovo i Topola, dok su se dva odnosila na žene i mlade na selu, za koje su sredstva obezbedile opštine Knić i Rača.
Konkursne komisije su imale „sluha” i za podizanje svesti o značaju mentalnog zdravlja i promociju zdravih navika mladih, za projekat o bezbednosti saobraćaja, izazovima samohranih roditelja. Ubedljivo najviše odobrenih medijskih projekata posvećeno je istorijskim ličnostima i znamenitostima, kulturnom nasleđu, jubilejima, turizmu, manifestacijama.
Opština Topola je imala najviše medijskih sadržaja za promociju turističkih potencijala i kulturno-istorijske baštine tog šumadijskog kraja: „Oplenački vinogradi” Top medija, „Turistički biseri Topole” Udruženje stazama predaka, „Oplenački vidici” RTV Sunce, „Voždovima koracima” portal „Peto tri – 1941”, „Legende Topole” (Dejan Petrović PR Fotografska radnja City photo – Production Topola)
– Iz opštinske kase su finansirani medijski sadržaji koji su promotivnog karaktera i tu nema važnih tema koje su od javnog interesa za građane Topole. Mi nemamo ni jedan medij koji nepristrasno izveštava o lokalnim političkim temama ili o sednicama Skupštine opštine, kao i svim drugim aktuelnim temama u našoj zajednici. Ni jedan naš lokalni medij se ne bavi ni ekološkim temama, niti nerešenim komunalnim problemom odvoženja smeća na području opštine Topola, ni vodosnabdevanjem. Sa takvim temama mediji ne smeju da konkurišu za budžetska sredstva. S druge strane, sumnjamo i da iz opštine plaćaju gostovanja lokalnih čelnika na lokalnoj TV Vožd, koja inače dobija sredstva na opštinskom medijskom konkursu. Kako stvari stoje, topolska opozicija može da se obrati javnosti samo sa fejsbuk profila ili Instagrama, kaže Mirko Jevtić, šef opozicione odborničke grupe „Novi ljudi za bolju Topolu”.
Milioni za TV projekte
Gotovo ceo aranđelovački budžet za sufinansiranje privatnih medija u 2025. godini, 20 miliona dinara, potrošen je na pet medijskih projekata RTV Šumadija i RTV Sunce. Udruženja Patriotski blok i Stazama predaka dobila su više od 850 hiljada dinara u tri opštine, a njihovi sadržaji su plasirani na televizijama Humana TV plus i TV Vožd, koje promovišu uspehe lokalnih vlasti, te izveštavaju o skupovima protiv studentskih blokada.
Po visini odobrenih sredstava na opštinskim konkursima u vrhu liste je Agencija BRAF iz Topole koja je na konkursima u Rači, Topoli i Aranđelovcu „prihodovala” ukupno 1,6 miliona dinara. Finansirani su tekstovi na temu „Škole Topole”, promocija zdravog načina života na radiju IFM Braf u Topoli, dok je u Aranđelovcu prošao „Aranđelovački vremeplov”, a u Rači i projekat „Snaga obrazovanja i kulture”.
Internet portal „Peto tri-1941” iz Kragujevca je u 2025. godini dobio gotovo 1,1 milion dinara na konkursima u pet opština, odbijen je samo u Lapovu. Opština Topola finansirala je portalov projekat „Voždovim koracima” sa 350 hiljada dinara, opština Aranđelovac platila je 300 hiljada dinara, a Batočina 250 hiljada za „Batočinski vremeplov”, Rača je izdvojila 100 hiljada za priče o značaju prevencije zdravlja, a Knić 90 hiljada dinara za projekat „Karta za budućnost”.
Portal „Peto tri” je i na konkursu grada Kragujevca dobio 800 hiljada dinara za tekstove o prevenciji vršnjačkog nasilja i negovanju tolerancije, dok su „nula” dinara na istom konkursu „zaradili” projekti poznatih kragujevačkih medija koji su izveštavali o studentskim protestima.
Ovaj portal prilično je „nevidljiv” u javnosti, nikada citiran. Preuzima vesti drugih medija, dok svoje tekstove objavljuje isključivo uz podršku javnog novca. Prema zvaničnim podacima portal je u vlasništvu SS Turističke televizije, kompanije u vlasništvu penzionisanog oficira Slavka Stijakovića. Prema BIRN-u on ima mrežu od 24 internet portala u Srbiji koja je od 2021. godine dobila gotovo pola miliona evra na konkursima za finansiranje medija.
Šumadinci traže bolje informisanje
Penzioner iz Lapova Jovica Nikolić rekao nam je da se o lokalnim temama informiše preko kragujevačke RTK ili saopštenja na opštinskom portalu, ali smatra da građani treba da budu bolje informisani.
– Imamo lokalnu televiziju Humana TV plus, Gradski portal 034, a radio nemamo. Nigde ne možemo da pratimo prenos sednica Skupštine opštine, što je veliki nedostatak. Nacionalni mediji tek povremeno izveštavaju uglavnom o zanimljivim događanjima iz opštine Lapovo. Nedostaje nam obuhvatnije informisanje, iz više izvora, jer sada dobijamo samo zvanične informacije iz opštine, kaže Nikolić.
Poljoprivrednik iz Viševca u opštini Rača Milan Milošević ocenjuje da su građani u tom kraju zatrpani „režimskim vestima”.
– Malo je vesti iz Rače. Čitam portal Glas Šumadije koji je objektivan. Ostale medije ne pratim uopšte, jer im ne verujem, mislim na RTV Jasenica, Humana TV plus ili kragujevačka RTK, kaže Milošević.
Meštani Knića žale se da na tom području nema registrovanih medija, da nemaju prenose skuštinskih zasedanja, te da sajt opštine samo sporadično objavljuje neke lokalne vesti. Navode da na svom području mogu da prate program Radio-televizije Kragujevac, na kojoj najčešće vide predsednika opštine Knić. Ni jedan od naših sagovornika iz te opštine ne zna za konkurse za sufinansiranje medija, kao ni za sadržaje koji su odobreni.
Dragan Todorović sa portala „Stvarnost“ iz Aranđelovca navodi da je u prethodne dve godine ovaj portal na opštinskom konkursu dobijao gotovo duplo manje para od traženog iznosa, dok su mu u 2023. odobrili osam puta manje od potrebnog novca, pa je te godine vratio sredstva.
– To je bilo omalovažavajuće. Hteo sam da istražujem na temu „Venčac od planine do kamenoloma“, navodi Todorović koji je lane bio član sedam opštinskih komisija za medije na predlog UNS-a.
On smatra da na medijskim konkursima prolaze mnoge teme koje nikoga „ne tangiraju”, da su neke samo „radi reda” da bi se dobio novac. Todorović se zalaže i da komisija koja vrednuje projekte prati njihovu realizaciju i pravi godišnju analizu.
Piše: Gordana Mirović
